Erecomité 250 jaar Grote Kerkzaal:
W.I.I. van Beek, commissaris van de Koning | Drs. J.J.L.M. Janssen, burgemeester van Zeist | Rev. dr. Jørgen Bøytler, administrator Broederuniteit | Mevr. drs. Kathleen G. Ferrier, oud-lid Tweede Kamer | Prof. dr. D.E. Grobbee, hoogleraar Med. Fac. Utrecht | Ds. H. Hessen, bisschop Evangelische Broederuniteit | Mevr. mr. Liselotte Pesch, voorzitter Zeister Muziekdagen

Mede mogelijk gemaakt door:
Den Boer Elektrotechniek B.V., Scherpenzeel | Clairfort, Zeist | Coöperatief Schoongewoon Utrecht UA, Zeist | D.A.P. Signs, Soest | DKS timmerwerken, Hardinxveld-Giessendam | Egas Management & Advies bv, Hardinxveld-Giessendam | Hofland, Woudenberg | Tuincentrum Huiting, Vianen | IHC De Zorgmakelaar BV, Zeist | immix advocaten mediators, Zeist | Julius Clinical Research BV, Zeist | KKG Adviseurs en KKA, Amersfoort | Lakerveld ingenieurs- & architectenbureau, Noordeloos | Aannemersbedrijf Legemaat van Elst B.V., Woudenberg | MAPTA Psychiatrie, Zeist | Molenbeek Makelaars, Utrecht | Movimento, Zeist | Governanceplaza, Zeist | Van Ree Accountants, Doorn | ROZA vastgoedonderhoud BV, Culemborg | RvB Groep, Harderwijk | Witteveen Catering, Zeist | Woest Developers, Utrecht | Woortmann Notarissen, Zeist | Zicht Adviseurs, Zeist

250 jaar Grote Kerkzaal

Op 20 oktober 1768 werd de Grote Kerkzaal van de Zeister Broedergemeente in gebruik genomen.

Het 250-jarig bestaan van de kerkzaal wordt van 22 november 2017 tot 30 december 2018 op verscheidene manieren gevierd. Om u een idee te geven:
Een bijzonder gebeuren zal de uitvoering van de Matthäus-Passion van J.S. Bach op 26 maart zijn. De Zeister Muziekdagen (op 14 april) en het Liedfestival Zeist (op 6 september) verzorgen voor ons twee bijzondere avonden. Het Zendingsfeest, dat elk jaar veel leden van de Nederlandse Broedergemeenten in Zeist bijeenbrengt, valt dit jaar op zaterdag 15 september. Het zal in het teken staan van het 250-jarig bestaan de kerkzaal. In het Jubileumweekend van 19-21 oktober zal de dankbaarheid centraal staan voor wat de gemeente tijdens de tweeënhalve eeuw mocht ervaren. Er is ook een ruim aanbod van lezingen voorzien. In oktober 2018 zal een boek verschijnen met de tekst van de lezingen. In de programmagids of onderstaand vindt u alle activiteiten overzichtelijk bij elkaar.

Van harte welkom!

De commissie van voorbereiding

Jaarprogramma

MORAVIAN BRASS - za. 27 januari - 20.15 uur (toegang gratis)
Moravian Brass is een internationaal ensemble van tien koperblazers, bevlogen beroepsmusici en enthousiaste amateurmusici, onder leiding van Jens Bauer (Augustenborg, Denemarken), hoofd van de blazerskoren van de Broedergemeente in Europa.

Uit Bohemen en Moravië brachten de oprichters van de Broedergemeente hun muziek mee. Daaraan refereert de naam Moravian Brass. Tot de dag van vandaag treft men in alle gemeenten van de Hernhutters in Europa ‘blazerskoren’ aan, hun muziek hoort bij de kenmerken van onze kerk. De Broedergemeente in Europa telt meer dan driehonderd actieve blazers.

De musici van Moravian Brass hebben hun hart verpand aan de Hernhutter muziek voor koperblazers. Zij brengen in Zeist een gevarieerd programma ten gehore. Naast muziek van de Boheemse Broeders, al dan niet in nieuwe bewerkingen, staan Hernhutter sonaten uit de 18e eeuw op het programma, maar ook eigentijdse composities, bijvoorbeeld van Hilde Richter-Gill en Dieter Kanzleitner. Het internationale karakter van de Broedergemeente is in dit concert terug te horen in muziek uit o.m. Zuid-Afrika en Suriname.

Het concert van Moravian Brass is het eerste in het jubileumjaar. De toegang is gratis. Er wordt een collecte gehouden.


LEZINGEN - do. 8 februari - 19.00 uur
HERNHUTTER KERKZALEN door ds. Markus Gill

Biografie
Markus Gill is opgegroeid in de Broedergemeenten Gnadau en Herrnhut in Duitsland. Na zijn studie theologie in Bonn, Marburg en Berlijn was hij werkzaam in Berlijn en Utrecht. Sinds 2008 is hij voorganger van de Broedergemeente Zeist.

Lezing
Het definitieve besluit tot de bouw van de Grote Zaal aan het Zusterplein in 1764 is niet in Zeist genomen maar honderden kilometers ervandaan op de generale synode van de Broedergemeente in Duitsland. Dat geeft al aan dat de Zeister Zaal niet op zichzelf staat. Het is één van tientallen zalen die de Hernhutters gebouwd hebben, in Duitsland, Engeland, Denemarken, Rusland, Noord-Amerika en in de zendingsgebieden. Deze kerkzalen hebben veel overeenkomsten.

De lezing gaat over het idee van de kerkzalen van de Broedergemeente en over haar specifieke manier van kerk-zijn. De inrichting van de zalen komt aan bod, evenals de banken en de kleurgeving. Ook de theologische, de ecclesiologische en de liturgische achtergrond zal worden toegelicht.
Aan de hand van foto’s worden verschillende zalen met elkaar vergeleken waarbij het zwaartepunt uiteraard op de Zeister zaal ligt en op de vraag hoe het algemene idee hier in de Nederlandse context werd toegepast.


DE BOUWHISTORIE VAN DE ZEISTER KERKZAAL door De Fabryck

Biografie
De Fabryck – Bureau voor Gebouwhistorisch Onderzoek te Utrecht, doet al zo’n vijfentwintig jaar architectuur- en bouwhistorisch onderzoek, en bestaat uit Jacqueline Heijenbrok en Guido Steenmeijer.

Lezing
In 2015-2016 heeft De Fabryck bouwhistorisch onderzoek gedaan naar de kerkzaal van de EBG in Zeist, met het oog op een eventuele renovatie. Hierbij zijn een eigentijds verslag van de bouw en een aantal ontwerpen aan het licht gekomen, die bij elkaar een gedetailleerd beeld hebben opgeleverd van de totstandkoming van het ontwerp en van de uitvoering. Waar altijd werd gedacht aan overheersende Duitse invloed, is nu gebleken dat de hoofdrol was weggelegd voor de Zeister broeders zelf, hier en daar geassisteerd door Nederlandse vaklieden.

Bij de lezing zal de ontwerp- en bouwgeschiedenis van de kerkzaal uit de doeken worden gedaan, waarbij zal worden ingegaan op de specifieke rolverdeling. De uiteenzetting over de zaal zal worden voorafgegaan door een korte inleiding over de ontstaansgeschiedenis van het Broeder- en Zusterplein en de daaraan gelegen gebouwen, die eveneens door eendrachtige samenwerking van de broeders tot stand zijn gekomen.
ORGELCONCERT - vr. 23 februari - 20.15 uur
Uitvoerenden
  • Niels Fischer is cantor-organist van de Evangelische Broedergemeente (EBG) Zeist
  • Blazerskoor van de EBG Zeist o.l.v. Hans van der Velden

Concert
Het huidige orgel van de Evangelische Broedergemeente in onze kerkzaal staat er nog geen 250 jaar, maar wel al meer dan de helft van die tijd. Het orgel werd in 1883 gemaakt door de orgelbouwer Witte uit Utrecht. Wij mogen in 2018 dus ook stilstaan bij 135 jaar Witte-orgel in de Broedergemeente Zeist. Inmiddels heeft het bijzondere orgel de status van rijksmonument. Muziek – en zingen in het bijzonder – hebben een grote plaats in de bijeenkomsten van de Broedergemeente. Daarom is het orgel niet weg te denken uit onze diensten. Tijdens dit concert zal het orgel in onze kerkzaal dan ook de centrale rol spelen. Met ondersteuning van ons blazerskoor kunt u de verschillende klanken van het mooie instrument beluisteren. Er zal tijdens dit concert onder meer veel muziek klinken uit de rijke muzikale traditie van de Broedergemeente.

MATTHÄUS-PASSION - wo. 14 maart - 20.15 uur
HOOGTEPUNTEN VAN DE MATTHÄUSPASSION MET UITLEG

Uitvoerenden:
Ars Musica Concertkoor
Ars Musica Orkest
Patrick van der Linden, dirigent

Overweegt u om dit jaar naar een uitvoering van de Matthäus-Passion te gaan? U bent niet de enige. Overal in Nederland wordt de muzikale vertolking van het lijdensverhaal van Jezus uitgevoerd. Het muzikale meesterwerk van componist Johann Sebastian Bach trekt jaarlijks tienduizenden bezoekers.

Wilt u op een verrassende manier kennismaken? Bezoek dan op 14 maart de MATTHÄUS-PASSION MET UITLEG. Aan de hand van dirigent Patrick van der Linden nemen het topkoor en het -orkest van Ars Musica u mee op reis langs de highlights van het wereldberoemde werk dat als één van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de klassieke muziek geldt. “De mooiste noten uit de muziekliteratuur,” aldus Paul Witteman. Van der Linden geeft tussen de delen door muzikale en inhoudelijke uitleg, waardoor de muziek voor iedere luisteraar tot leven komt.

Kaartverkoop via www.klassiekemuziek.nl. Tekstboek en pauzeconsumptie inbegrepen.
MATTHÄUS-PASSION - ma. 26 maart - 19.00 uur
DE MATTHÄUS-PASSION ALS MYSTERIE

Uitvoerenden:
Jan van Elsacker, evangelist
Daniël Hermán Mostert, Christus
Margreet Rietveld, sopraan
Elsbeth Gerritsen, alt
Seil Kim, tenor
Robbert Muuse, bas
Ralph Rousseau Meulenbroeks, gamba
Ars Musica Concertkoor
Ars Musica Orkest
Patrick van der Linden, dirigent

Nederland Matthäus-land. Nergens, zelfs niet in Duitsland, wordt de Matthäus-Passion van Johann Sebastian Bach ieder jaar zo vaak ten gehore gebracht. Bijna 150 jaar geleden klonk het werk voor het eerst in Nederland en sinds Willem Mengelberg in 1899 begon met zijn jaarlijkse uitvoeringen op Palmzondag, is een unieke traditie ontstaan.

Maar wat maakt deze ‘Grote Passie’ zo aangrijpend? Is het de verhouding woord en toon, de dubbelkorigheid of de rol van de solisten en de instrumentale begeleiding? Er is vrijwel geen ander stuk dat qua lengte (78 nummers, bijna drie uur muziek) en diepgang te vergelijken is met de Matthäus-Passion.

Deze uitvoering staat onder leiding van Patrick van der Linden. Zijn inspirerende directie en een uitgelezen solistenensemble staan garant voor een bijzondere interpretatie. Laat u meevoeren met onze uitvoering en ontdek hoe tekst en muziek samen ongekende emotie, rust en verstilling oproepen. De tijd staat stil …

Kaartverkoop via www.klassiekemuziek.nl. Tekstboek en pauzeconsumptie inbegrepen.
BENNEWITZ QUARTET & HARRY-IMRE DIJKSTRA - za. 14 april - 20.15 uur
Bennewitz Quartet & Harry-Imre Dijkstra (klarinet)

Elke zomer is de Stichting Zeister Muziekdagen te gast in de kerkzaal. Op zaterdagavond 14 april verzorgt zij ter ere van het jubileum een concert met op het programma onder andere de Super Suite van de Zeister componist Willem Wander van Nieuwkerk (foto). Het stuk werd op verzoek van het Bennewitz Quartet en klarinettist Harry-Imre Dijkstra geschreven.

De eerste muziek waar componist Willem Wander van Nieuwkerk herinneringen aan heeft zijn de gezangen in de kerk. Als kind bezocht hij met zijn ouders regelmatig de Evangelische Broedergemeente in Zeist. De uitvoering van zijn werk Super Suite tijdens het Lenteweekend van de Zeister Muziekdagen zou je daarom een thuiskomst kunnen noemen.

De compositie voor strijkkwartet en klarinet uit 2016 heeft religieuze muziek uit de middeleeuwse, Gregoriaanse traditie als basis. Deze muziek was zo geliefd, dat een deel tegenwoordig nog terug te vinden is in het Gezangboek van de Evangelische Broedergemeente. In het werk zijn melodieën van verschillende liederen te herkennen.

Ook in andere opzichten is de suite geschreven met haar wortels in historisch erfgoed en oog voor traditie. De verschillende delen borduren voort op dansstijlen uit meer recente muziek. Daardoor is de opbouw - een reeks opeenvolgende dansvormen - vergelijkbaar met de oude suites.

De laatste jaren houdt Willem Wander van Nieuwkerk zich vooral bezig met het schrijven van kamermuziek, waarin hij regelmatig historische melodieën als uitgangspunt neemt. In zijn composities zoekt hij graag naar combinaties van klassieke muziek en nieuwe muzikale vormen. Naast zijn werk als componist, is
hij docent aan het Conservatorium van Amsterdam.

Het Tsjechische Bennewitz Quartet, opgericht in 1998, mag zich inmiddels tot de top van de internationale kamermuziekensembles rekenen Het kwartet werkt regelmatig samen met klarinettist Harry-Imre Dijkstra, die zich graag sterk maakt voor minder bekend en Oost-Europees repertoire. Tijdens het concert, dat onderdeel is van het Lenteweekend van de Zeister Muziekdagen, brengt het kwartet ook werken van Mozart en Janáček ten gehore. Op zondag staat een optreden van het Jerusalem Quartet op het programma.

De Zeister Muziekdagen zijn jaarlijks gedurende twee weken in augustus te gast in de kerkzaal. Zij verzorgen dan een kamermuziekfestival waar gerenommeerde kwartetten optreden en masterclasses worden gegeven aan jonge professionele ensembles. Dit jaar vindt het festival plaats van 11 tot en met 25 augustus.

Kaartverkoop via de www.zeistermuziekdagen.nl of op het kerkelijk kantoor van de Evangelische Broedergemeente, Zusterplein 20. Leden en relaties krijgen 6 euro korting (25 i.p.v. 31 euro, gebruik kortingscode: EB17682018.
LEZINGEN - za. 21 april - 11.00 en 13.30 uur
LEZING 11.00 uur: Onder de hoede van de Heer heengaan: het EBG-zendingswerk
De EBG volgde het nieuwtestamentische zendingsbevel op: “Gaat dan heen” en ging het Evangelie bedienen aan mensen in allerlei andere culturen. Zij deed dit met een nieuw elan en met een eigen doelstelling: zielen winnen voor het Lam. In deze bijdrage wordt eerst ingegaan op de zendingstheologie van Von Zinzendorf en latere EBG-broeders en zusters. Daarna wordt een beknopt historisch overzicht gegeven van het EBG-zendingswerk in zes continenten en van de ‘eerstelingen’ die daar tot geloof kwamen en hun gemeenten vormden. Inmiddels is de EBG uitgegroeid tot een wereldwijde geloofs- en zendingsgemeenschap.

Biografie
Prof. dr. Jan A.B. Jongeneel (1938) is emeritus predikant van hervormde kerken in de Minahasa en in Nederland en emeritus hoogleraar missiologie van de Universiteit Utrecht. Hij begeleidde de proefschriften van 41 promovendi uit 13 landen, onder wie één EBG-lid. Zijn laatste publicatie is ‘Nederlandse zendingsgeschiedenis: Ontmoeting van protestantse christenen met andere godsdiensten en geloven (1601-1917)’. Het tweede deel (1917-2017) komt hopelijk dit jaar uit.

LEZING 13.30 uur: Zeist, Zeister Zendingsgenootschap en Suriname
De eerste zendelingen die naar Suriname kwamen, gingen vanuit Herrnhut rechtstreeks naar Amsterdam, waar zij een mogelijkheid moesten vinden om per boot verder te reizen naar Suriname. Nadat de gemeente Zeist werd gesticht, vormde die een bruggenhoofd of tussenstation voor de zendelingen uit Herrnhut. Zendelingen die na 1868 naar Suriname vertrokken hebben van de gastvrijheid van de gemeente Zeist, op of rond de pleinen, mogen genieten. Ook verlofgangers en studenten uit Suriname vonden in Zeist een gastvrij onthaal. Zendelingen uit Suriname kwamen naar Zeist voor de zendingspropaganda. Het Zeister Zendingsgenootschap (ZZg) is vanaf 1928 belast geweest met het toezicht op het werk in Suriname. En hoewel er ook van verschillende instanties buiten de Broedergemeente, o.a. het Gereformeerde Idenburgfonds en de Deens Lutherse Zending, veel steun voor het werk van de Broedergemeente werd ontvangen, ging het allemaal toch via het ZZg. Na 1963 werd er tussen de EBGS en Zeist een parnerschapsrelatie ontwikkeld.

Biografie
Dr. Hesdie Zamuel, geboren in Suriname, studeerde theologie in Utrecht en promoveerde bij prof. dr. J.A.B. Jongeneel. Hij was gemeentepredikant en legerpredikant en docent op het Theologisch Seminarie der EBGS in Paramaribo en aan de Teofilo Kisanji University in Mbeya, Tanzania. Oud-lid van de Theologische Commissie van de Unitas Fratrum en de commissie voor Wereldzending en Evangelisatie van de Wereldraad van Kerken.
ZANGDIENST - za. 21 april - 19.00 uur
De Broedergemeente is een zingende kerk. Zangdiensten horen bij de karakteristieke Hernhutter vieringen. In deze diensten worden naar aanleiding van een Bijbels woord liederen uit het gezangboek gezongen die op de Bijbeltekst reageren, deze uitleggen, vragen stellen of Gods lof zingen. In Zeist wordt elke zaterdagavond een zangdienst gevierd. Op 21 april nodigen wij en wijkgemeente Pniël u uit voor een gezamenlijke dienst. Deze dienst is een teken van het goede nabuurschap, dat wij al sinds 1820 onderhouden. De hervormde gemeente Zeist kerkte toen tijdens de verbouwing van de Oude Kerk in de Hernhutter Kerkzaal op het Zusterplein. De gezamenlijke dienst, waarin uiteraard ook leden uit andere Zeister kerken van harte welkom zijn, wordt gehouden op de vooravond van zondag Jubilate: “Juich voor God, heel de aarde!"
LEZING - zo. 6 mei - 15.00 uur
LEZING: 'De positie van vrouwen in de kerk: een tussenbalans en nieuwe uitdagingen' door prof. dr. Heleen Zorgdrager

De positie van vrouwen in de kerk is de afgelopen eeuw sterk verbeterd. In veel kerken, ook in de Broedergemeente, kunnen vrouwen als voorganger aan het werk. Vrouwen houden het gemeenteleven draaiende en praten mee over beleid. Dat neemt niet weg dat de christelijke godsdienst van oudsher een mannenbolwerk is. Feministische theologie blijft prikkelen met haar visioen van een ‘discipelschap van gelijken’ (Elisabeth Schüssler Fiorenza).

Is de cultuur van leiderschap in de kerk veranderd door deelname van vrouwen? Hoe is de impact geweest van vrouwen op de liturgie en op bijbeluitleg? Is het sociale gezicht van de kerk veranderd? Positief lijkt de verschuiving naar een breder genderperspectief: het gaat meer inclusief ook over mannen, over dwingende constructies van vrouwelijkheid en mannelijkheid, over seksuele diversiteit, over verder denken dan de ‘hokjes’ van man en vrouw. Hoe inspireert het evangelie om bevrijdend om te gaan met vrouw/man-zijn, met onze expressie daarvan, en ruimte te maken voor alles ertussenin?

Biografie
Prof. dr. Heleen Zorgdrager is hoogleraar systematische theologie en genderstudies aan de Protestantse Theologische Universiteit in Amsterdam. Ze was predikant in Leiden en Leersum en werd door Kerk in Actie uitgezonden naar Oekraïne.
LEZING - vr. 18 mei - 19.30 uur
LEZING: 'Surinaamse slavenregisters en de EBG' door dr. C.W. van Galen

Vanaf 1826 werden in Suriname alle mensen die in slavernij leefden geregistreerd in speciale registers. In deze slavenregisters werd per plantage of particuliere slaveneigenaar bijgehouden welke mensen ze in slavernij hadden. Iedereen werd met naam geregistreerd en alle veranderingen in hun leefsituatie werd bijgehouden. Dit maakt het mogelijk om individuele levens van mensen in slavernij te volgen tot de emancipatie in 1863.

Tijdens deze lezing krijgt u een beeld van deze bijzondere bron. Er wordt ingegaan op wat deze bron ons kan leren over slavernij. In het bijzonder wordt er aandacht besteed aan de rol van de Evangelische Broedergemeente, zoals die uit de registers blijkt, en de mogelijkheden om de EBG-archieven in de toekomst te verbinden met de slavenregisters.

De slavenregisters van Suriname zijn afgelopen jaar gedigitaliseerd als onderdeel van het Surinaams-Nederlandse project ‘Maak de Surinaamse slavenregisters openbaar’, met steun en inzet van meer dan duizend donateurs en vrijwilligers. De database die daarop is gebaseerd zal vanaf de zomer van 2018 beschikbaar komen voor het publiek.

Biografie
Dr. C. W. van Galen is docent aan de Radboud Universiteit en samen met Maurits Hassankhan (AdK Universiteit Suriname) projectleider van ‘Maak de Surinaamse slavenregisters openbaar’.
OECUMENISCHE DIENST - zo. 27 mei - 10.00 uur
Elk jaar op de zondag na Pinksteren is de Zeister Kerkendag te gast bij de Broedergemeente. Op die dag kerken wij samen met de Gemeente van Apostolische Christenen, de Doopsgezinde Gemeente, het Leger des Heils, een aantal PKN-wijkgemeenten, de Nederlands Gereformeerde Kerk en de RK Parochie Sint Maarten. De kleurrijke dienst wordt bij mooi weer traditioneel buiten op het Zusterplein gehouden. Er is veel muziek. Voor de kinderen is er een eigen programma. Na de dienst is er gelegenheid om elkaar te ontmoeten. Een mooi moment in het jaar. En een teken van de oecumenische oriëntering van de Evangelische Broedergemeente.
TENTOONSTELLING - vanaf vr. 15 juni - 15.00 uur
De Broedergemeente Zeist heeft in 2005 samen met het Zeister Zendingsgenootschap de museumstichting ‘Het Hernhutter Huis’ opgericht. Het kleine museum bevindt zich aan de Lageweg 27. De eerste bijzondere expositie op de nieuwe locatie is gewijd aan het jubileum van de Grote Kerkzaal, de bouw, de historie en de verandering. Behalve voorwerpen uit de geschiedenis van onze kerk uit de collectie zullen ook in bruikleen gegeven voorwerpen uit andere Broedergemeenten worden tentoongesteld. De openingsplechtigheid (15 juni, 15.00 uur) vindt in de Grote Zaal plaats. De tentoonstelling is tot en met het jubileumweekend in oktober van dinsdag tot zondag van 12 tot 17 uur geopend.
LEZINGENTRIO - za. 16 juni - 11.00 uur
Er wordt deze dag een trio van lezingen gegeven:
(Vóór 11.00 uur kunt u zich aanmelden voor de lunch.)


LEZING 11.00 uur: 'De Hernhutters: inspiratie voor hervormden 1780-1820' door prof. dr. Fred van Lieburg

De komst van de hernhutters in Nederland was aanvankelijk een schrikbeeld voor de gevestigde orthodoxie, hoewel sommige vrome gemeenteleden ook door de nieuwe beweging geboeid waren. Op den duur raakten ook predikanten geïnteresseerd in het internationale en vernieuwende karakter van deze stroming, die dwars door kerkelijke grenzen heen ging. Een aantal sloot zich aan bij de Predigerkonferenz in Herrnhut en nam deel aan de correspondentie over de toestand van het geestelijke leven in Europa en in het bijzonder in Nederland. Toen in de Bataafs-Franse tijd nagedacht werd over een nieuwe kerkorganisatie, bleek het model van collegiaal overleg tussen predikanten over theologische en pastorale zaken inspirerend voor de Hervormde Kerk.

In de lezing zal mede verslag worden gedaan van het onderzoek van masterstudent Theo Mulder naar de invloed van de Predigerkonferenz op het Nederlandse protestantisme.

Biografie
Prof. dr. Fred van Lieburg is hoogleraar religiegeschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zijn onderzoek betreft onder meer de geschiedenis van het internationale piëtisme en de opwekkingsbewegingen in de 18e en
19e eeuw.


LEZING 13.30 uur: ‘Uw God is mijn God en Uw volk is mijn volk’ door prof. dr. Piet Visser

Over ideaal en werkelijkheid in de relatie tussen doopsgezinden en hernhutters

In de achttiende eeuw zou het toen nog steeds verdeelde doperdom in Nederland tal van veranderingen ondergaan. Het gros van de grootstedelijke, welvarende doopsgezinden omarmde uiteenlopende Verlichtingsideeën en manifesteerde zich in de voorhoedes van het nationale beschavingsoffensief. Pleidooien voor tolerantie en oecumene gingen hand in hand met het streven naar sociale en politieke emancipatie. Men vond daarin gehoor bij de remonstranten.

Een kleiner smaldeel van Menno Simons’ volk vond dat emancipatorische proces ten koste gaan van de uiterlijke identiteit en innerlijke vroomheid. ‘Oude Vlamingen’ handhaafden daarom hun tradities van conservatisme en leerstellige strengheid. Anderen, doopsgezinde individuen en soms hele families, burgers én buitenlui, vonden een alternatief bij de hernhutters. Niet alleen in Zeist, maar ook in de diaspora, in Haarlem en Amsterdam, was het belang van de doopsgezinde factor – geld en godsdienst – in de nog jonge Broedergemeente niet gering. Maar ideaal en werkelijkheid schuurden nogal eens in dit overgangsproces, zeker aan doopsgezinde zijde.

Biografie
Prof. dr. Piet Visser (1949) is emeritus hoogleraar ‘Geschiedenis van het doperdom en aanverwante stromingen’ aan de Vrije Universiteit en het Doopsgezind Seminarium te Amsterdam.


LEZING 15.00 uur: 'De Hernhutters: uitdaging van gereformeerden 1730-1780'door mr. drs. Jan-Kees Karels

Sympathie én bestrijding. De omgang van hernhutters met gereformeerden in het achttiende-eeuws Nederland laat twee kanten zien. Een deel van het gereformeerde kerkvolk voelde zich aangetrokken tot de ‘evangelische’ eenvoud van de hernhutters en tot hun ongecompliceerde geloofsbeleving: geen ingewikkelde dogmatische systemen waren meer nodig, maar een blik op het kruis van de Heiland was voldoende om geloofszekerheid te krijgen.

Tegelijk jaagden Zinzendorf en zijn volgelingen de gereformeerde predikanten tegen zich in het harnas. Want konden deze nieuwkomers de toets van de gereformeerde kritiek wel doorstaan? Hoe rechtzinnig waren ze eigenlijk? Diverse dominees klommen in de pen om de hernhutters te bestrijden, met als aanvoerder de Amsterdamse predikant Gerardus Kulenkamp. In een ‘Herderlyke en vaderlyke brief’, gepubliceerd in 1738 door de kerkenraad van Amsterdam, werden de hernhutters vergeleken met ‘kleine vossen’ die in het geniep de gereformeerde ‘wijngaard’ kwamen bederven.

In de lezing wordt stilgestaan bij de vraag waarom gereformeerde leden zich aangetrokken voelden tot de hernhutter vroomheid, en welke bezwaren er door diverse predikanten tegen de broeders werden ingebracht.

Biografie
Mr. drs. Jan-Kees Karels (1974) studeerde geschiedenis in Leiden en rechten aan de Open Universiteit. Hij publiceerde in 2001 samen met dr. John Exalto een boek over gereformeerden en hernhutters in de achttiende eeuw. Karels is redacteur bij het Reformatorisch Dagblad.
REMY VAN KESTEREN HARP - za. 23 juni - 20.15 uur
Remy creëert met zijn eigen stukken een nieuwe muzikale wereld, waarbij de grenzen tussen genres en vormen worden overschreden. Zijn eerste album Tomorrow Eyes is het resultaat van de zoektocht naar zijn eigen muzikale wereld, waar twintig jaar muziek maken, ontdekken en studeren toe geleid hebben. De morgenogen staan voor Remy voor het gevoel dat je kunt hebben als je wakker wordt. Want wat er de vorige dag ook gebeurd is, hoe ellendig hij zich ook kan voelen in de avond, zonder vertrouwen, gedesillusioneerd of vol van zorgen, in de ochtend is er altijd hoop. De magie van de nacht brengt in de morgen een schone lei en de hoop en het vertrouwen dat alles goed komt.

En dat is waar de muziek over gaat. Hoop. Hoop dat we het in ons vinden om voor iedereen plek te maken in ons hart en kunnen bouwen aan een grenzeloze wereld. En dat de morgen de antwoorden heeft op vragen die we nu niet durven stellen. Een blik in de toekomst. Een nieuw begin.

Biografie
Remy van Kesteren staat bekend als een van de beste harpisten ter wereld. Hij speelt al z’n leven lang harp en schrijft sinds een jaar zijn eigen muziek: een mix van zijn klassieke achtergrond, met pop-, jazz- en wereldmuziekinvloeden.

Kaartverkoop via www.klassiekemuziek.nl/ebg-zeist.
MANSPASI-VIERING - zo. 1 juli - 10.00 uur
Op 1 juli 1863 werd in Suriname en de andere Nederlandse koloniën de slavernij afgeschaft. De centrale dankdienst werd toen gehouden in de Grote Stadskerk te Paramaribo. Voorganger was de zendeling Theodor van Calker, afkomstig uit een oude Zeister familie. Met de afschaffing van de slavernij werd de grote meerderheid van de slaven lid van de Broedergemeente. Zij werd de grootste kerk van Suriname.

Elk jaar vieren de Surinaamse Broedergemeenten de bevrijding van de slavernij met ‘Manspasi-diensten’. De leden komen in traditionele Surinaamse klederdracht naar de dienst, er worden naast Nederlandse liederen ook liederen in het Sranan gezongen. In de dienst zal Denise Jannah, Surinaamse zangeres die haar kindertijd op de pleinen heeft doorgebracht, haar medewerking verlenen. Aansluitend zijn er Surinaamse hapjes verkrijgbaar. Iedereen is van harte welkom!
MUSICAL - za. 7 juli - 19.00 uur
Op 7 juli nodigen de leden van de Broedergemeente Zeist alle bewoners van Zeist uit voor een unieke belevenis op het Zusterplein. Jonge gemeenteleden hebben een musical geschreven over ‘De Hernhutters in Zeist’, hun komst als vluchtelingen, de zending, de scholen en de bedrijven, over het levensgevoel op de pleinen, het grappige ‘Pleinduits’, de (soms lastige) tradities en de hoop op een goede toekomst. Een spektakel in kleuren en klanken voor jong en oud, speels, meeslepend en soms ook melancholiek, opgevoerd door de leden zelf, leerlingen van de Comeniusschool en vrienden van de gemeente en de zending. Mooie beelden, mooie muziek op het podium voor ons 250-jarig kerkgebouw. Tussendoor een pauze om elkaar te ontmoeten. Wij hopen op mooi weer en een onvergetelijke avond op het Zusterplein.
LEZINGENTRIO - za. 1 september - 13.00 uur
Er wordt deze dag een trio van lezingen gegeven:

LEZING: ‘De oorsprong van de liturgische gebruiken van de Broedergemeente’ door dr. Paul Peucker

De Broedergemeente kent een schat aan liturgische vormen en gebruiken: liefdemaal, zangdienst, paasochtend, gebedswacht, voetwassing, de simpele zaal, de vredeskus, knielend gebed. Waar komen deze vormen vandaan? Vreemd genoeg wordt de vraag naar de oorsprong van de liturgische praktijk van de Broedergemeente niet vaak gesteld. Meestal wordt aangenomen dat Zinzendorf deze vormen bedacht heeft of dat sommige gebruiken teruggaan op de Boheemse Broeders.

In deze lezing zal worden aangetoond dat de vroege Broedergemeente in Herrnhut zich liet leiden door het voorbeeld van de vroege christenen. In hun streven om in Herrnhut de apostolische gemeente van het vroege christendom te doen herleven volgde de Broedergemeente het voorbeeld van andere radicale piëtisten die zich afscheidden van de gevestigde kerk. In deze lezing zal worden nagegaan welke bronnen voor de vroege kerk de Broedergemeente gebruikte en waarom de officiële geschiedschrijving van de Broedergemeente traditioneel beweerde dat de oorsprong van de liturgie bij de Boheemse Broeders te vinden was.

Biografie
Dr. Paul Peucker is archivaris van de Broedergemeente in de Verenigde Staten. Hij werkt momenteel aan een studie naar het ontstaan van de Broedergemeente in Herrnhut.


LEZING: 'Hernhutter liturgie in transitie' door ds. Markus Gill

“Het geheel van voorgeschreven gebeden, ceremoniën en handelingen die een eredienst uitmaken,” zo luidt de definitie van liturgie op Wikipedia. Het traditionele hernhutter begrip van liturgie is veel ruimer. ‘Leven als liturgie’ luidde de titel van de grote tentoonstelling op Slot Zeist n.a.v. 250 jaar Broedergemeente Zeist in 1996. De titel refereert aan het feit dat de ‘Ortsgemeinde’ juist geen scheiding kende tussen heilig en profaan, tussen eredienst aan de ene en woonen werkplaats aan de andere kant. Zinzendorf sprak zelfs over het ‘heilige handwerk’ en over ‘liturgisch slapen’. Deze ruime opvatting van liturgie had uiteraard ook haar neerslag op de diensten die in de Grote Kerkzaal gevierd werden.

Inmiddels is dat fundamenteel veranderd. De Broedergemeente Zeist lijkt steeds meer op een ‘gewone’ kerkgemeente. De diensten en liturgieën maken niet meer deel uit van een liturgisch leven van 24 uur per dag, zeven dagen in de week.

De lezing gaat over de uitdaging hoe een gemeente met haar rijke historische erfenis moet staan in een samenleving die steeds sneller verandert.

Biografie:
Markus Gill is opgegroeid in de Broedergemeenten Gnadau en Herrnhut in Duitsland. Na zijn studie theologie in Bonn, Marburg en Berlijn was hij werkzaam in Berlijn en Utrecht. Sinds 2008 is hij voorganger van de Broedergemeente Zeist.


LEZING: 'Wat mijn kerk - de PKN - kan leren van de liturgie van de Broedergemeente' door dr. Hans Kronenburg

De Broedergemeente kent een rijk liturgisch leven. Niet alleen voor de zondagse eredienst, ook voor allerlei andere tijden en gelegenheden ontwierpen Zinzendorf en zijn volgelingen liturgieën, zoals de verschillende perioden van het kerkelijk jaar, de uitvaart en de jaarwisseling. In feite wordt het hele leven beleefd als liturgie. Zinzendorf putte voor de vormgeving van de liturgie uit vele bronnen (o.a. luthers, rooms-katholiek, orthodox, de vroege kerk).

Toch is de hernhutter liturgie meer dan een samenraapsel van diverse liturgische tradities. Zij heeft een heel eigen karakter, dat weerspiegeld wordt in het kerkzegel van de Broederuniteit: rondom het Lam Gods met het overwinningsvaandel staat geschreven: ‘vicit Agnus noster, eum sequamur’ (ons Lam heeft overwonnen, laten wij Hem volgen). De hernhutter liturgie staat in het teken van de liturgie uit de Openbaring van Johannes (zie bijv. 5: 1-12 en 7: 9-17), zij bezingt de overwinning van het Lam en is gericht op de navolging van Christus. Haar veelkleurige liturgische traditie kan een bron van inspiratie zijn voor de oecumene, ook voor mijn kerk, de Protestantse Kerk in Nederland. Aan de hand van een aantal voorbeelden zal dit worden toegelicht.

Biografie:
Dr. Hans Kronenburg (1936) is emeritus predikant van de Protestantse Kerk in Nederland. Hij diende diverse hervormde gemeenten (o.a. de Utrechtse Domkerkgemeente) en is (gast-)lid van de Evangelische Broedergemeente te Zeist, waar hij allerlei handen spandiensten verricht. Zijn interesse gaat uit naar liturgie en oecumene.

ROBERT HOLL en ENSEMBLE - do. 6 september - 20.15 uur
Het Internationaal Lied Festival Zeist is jaarlijks te gast in de Grote Kerkzaal van de Evangelische Broedergemeente in Zeist. Dit jaar viert de zaal haar 250-jarig jubileum. Ter ere daarvan staat op donderdag 6 september de befaamde Nederlandse bas-bariton Robert Holl met een ensemble van jonge zangers op het podium. Het programma dat hij samenstelde sluit naadloos aan bij de locatie en het jubileum.

Sterne aus des Himmels Pforten
Tijdens dit bijzondere concert hoort u meerstemmige liederen waaraan gedichten van Gellert, Goethe en Novalis ten grondslag liggen. Begonnen wordt met het Ave Verum Corpus, dat met recht een van Mozarts bekendste en misschien wel meest geliefde werken is. Daarna voert het programma voor de pauze u langs meerstemmige vocale werken van Haydn, de Gellert-liederen van Beethoven en twee composities van de minder bekende componist en organist Woldemar Voullaire. De laatste groeide op in de Zeister Broedergemeente en heeft wellicht het orgel in de zaal zelf nog bespeeld.

Na de pauze worden liederen van Schubert ten gehore gebracht. Deze liederen, die hij componeerde op teksten van Novalis, kunnen tot zijn meesterwerken worden gerekend. Ook deze werken mogen niet ontbreken in dit recital: Novalis behoorde tot de Hernhutters. Diens vader schijnt zelfs, na het horen van een van de liederen tijdens een kerkdienst, uit ontroering naar de naam van de dichter te hebben gevraagd. Hij kreeg ten antwoord: ‘Uw zoon!’

Musici
Caroline Jestaedt, sopraan
Rosina Fabius, mezzosopraan
Jan Petryka, tenor
Robert Holl, bas
Roger Braun, piano
Niels Fischer, orgel

Kaartverkoop via het Internationaal Liedfestival Zeist of via klassiekemuziek.nl.
OPEN MONUMENTENDAG en DOE- EN BELEEFDAG - za. 8 en zo. 9 september
Het tweede weekend in september organiseren de Zeister erfgoedpartners het Historisch Weekend Zeist. De Broedergemeente werkt via het museum Het Hernhutter Huis aan deze activiteit mee. Op 8 september is het Open Monumentendag. Ook ons 250-jarig kerkgebouw is dan de hele dag geopend. Er worden speciale rondleidingen in de kerkzaal, over de pleinen en bij het Bätz-Witte orgel van 1883 aangeboden.

Op 9 september vindt van 12 tot 17 uur op Slot Zeist en op het Zusterplein weer de historische Doe- en Beleefdag plaats, met speciale rondleidingen en tentoonstellingen. Op het Zusterplein kunnen kinderen oud-Hollandse spelletjes doen en er zijn stalletjes over oude ambachten. In de kerkzaal is er een speciaal programma. De toegang is gratis.
 
ZENDINGSFEEST - za. 15 september
De Grote Kerkzaal is niet alleen een kerkgebouw voor de Zeistenaren, maar is ook een kerk van de zending, met name in Suriname. In 1793 werd het Zeister Zendingsgenootschap (ZZg) opgericht, de oudste zendingsorganisatie van Nederland. Sindsdien nodigen het ZZg en de Broedergemeente elk jaar uit voor het Zendingsfeest, een dag met een kerkdienst, informatie uit de hele wereld, workshops en veel muziek. In de pauze kunnen de gasten bij meer dan twintig stalletjes genieten van het rijke aanbod van Surinaamse hapjes en drankjes. Het Zendingsfeest is met de komst van veel Surinamers naar Nederland ook een beetje een ‘konmakandra’ geworden, een reünie. Iedereen is welkom om mee te vieren en op het Zusterplein in Zeist de Surinaamse sfeer te proeven.
LEZING - do. 4 oktober - 16.00 uur
LEZING: 'Betekenis van de Hernhutters voor Zeist'

De aanwezigheid van de Hernhutters is in velerlei opzichten van groot belang voor de ontwikkeling van Zeist. Zo werd – om onderdak te kunnen bieden aan de nieuwkomers – in het midden van de 18e eeuw de buitenplaats Slot Zeist aanzienlijk uitgebreid met de bebouwing aan het Broeder- en Zusterplein. Dat betekende een aanzienlijke toename van het aantal inwoners van het dorp Zeist.

Maar daar bleef het niet bij. De bloeiende en groeiende nijverheidsindustrie van de Hernhutters maakte het in de negentiende eeuw nodig om op de aangrenzende Lageweg en Karpervijver het aantal woningen en bedrijfsgebouwen uit te breiden. Met hun ondernemingsgeest hebben de leden van de gemeenschap een belangrijke bijdrage geleverd aan de economische ontplooiing van het dorp Zeist.

Naast de bijdrage aan de maatschappelijke en economische ontwikkeling zijn ook de religieuze betekenis met de daaraan verbonden aansprekende tradities en de culturele waarde erg groot. In de lezing zal Koos Janssen stilstaan bij het verleden, heden en de toekomst van de relatie tussen de Evangelische Broedergemeente en de gemeente Zeist.

BIOGRAFIE
Drs. J.J.L.M. (Koos) Janssen is sinds januari 2006 burgemeester van Zeist en onlangs benoemd voor een nieuwe termijn van zes jaar. Janssen heeft grote interesse in de lokale historie.
LEZING - vr. 12 oktober - 19.30 uur
LEZING: Toekomst voor de kerk? Geen garanties, wel beloften

Wordt het nog wat met de kerk? Gelet op de neergaande lijn, die niet alleen blijkt uit de steeds weerkerende statistieken maar ook allerwegen zichtbaar is, is dat een reële vraag. De kerk als instituut verkeert in zwaar weer. De krimp zet onontkoombaar door. Al zijn er ook telkens nieuwe gemeenschappen die als paddestoelen uit de grond schieten, naast vermolmde vormen van kerk-zijn die geen toekomst meer lijken te hebben. De vraag is dan: hoe is het zover gekomen? Want een goede ‘therapie’ vraagt om een eerlijke ‘diagnose’.

Beleidsmatig wordt er intussen druk geanticipeerd op bovenstaande ontwikkelingen. Terecht. Tegelijk weten we dat deze aanpassingen ons geen garanties bieden om de neergaande lijn te stoppen, laat staan om te buigen. Is daar alles mee gezegd? Gelukkig niet! God zij dank wordt ons een weg gewezen vol belofte, voor nu en de toekomst. Alle reden lijkt mij om elkaar daaraan te herinneren en daartoe te stimuleren ...

BIOGRAFIE
Dr. Paul J. Visser (geb. 1959) is vanaf 1984 predikant en is sinds 2010 verbonden aan de Protestantse Kerk (Noorderkerk) van Amsterdam. In 1998 promoveerde hij op een onderzoek naar de missionaire theologie van Johan Herman Bavinck. Daarnaast is hij sinds 2006 als cursusleider verbonden aan Areopagus, instituut voor contextuele en missionaire prediking.
JUBILEUMWEEKEND - vr. 19, za. 20 en zo. 21 oktober
De ingebruikneming van de Grote Kerkzaal was op 20 oktober 1768. De verjaardag van ons kerkgebouw vieren wij van 19-21 oktober met name met kerkdiensten, met een Avondmaalsviering aan de vooravond van de verjaardag, met zangdienst, preekdienst en Liefdemaal. Het Liefdemaal is een typische Hernhutter dienst naar het voorbeeld van de Agape vieringen van de eerste christenen. Voor het jubileumweekend komt in de zomer 2018 een aparte flyer. Maar reserveer dit weekend nu al om het met ons mee te vieren!
VREDEBORCH TRIO - vr. 23 november - 20.15 uur
Voor Nikolaus von Zinzendorf (1700-1760), de stichter van de Evangelische Broedergemeente, waren allerlei dogmatische geloofskwesties en polemieken niet belangrijk. Hij had een gemeenschap voor ogen die streefde naar een levend en oprecht geloof in Jezus Christus. Daarin speelde muziek een belangrijke rol. Er is dan ook een groot aantal composities geschreven voor gebruik binnen de Broedergemeente.

De archieven van de Nederlandse tak van de EBG zijn door de Broedergemeente ondergebracht bij Het Utrechts Archief. Het interessante is dat daarin ook een groot aantal historische muziekpartituren te vinden is.

Tijdens dit concert van het VredeborchTrio zal, naast andere muziek die gelieerd is aan de hernhutters, een aantal stukken uit die omvangrijke muziekarchieven ten gehore gebracht worden. Een unieke kans om de muziek die zo thuishoort in de Broedergemeente ook op deze plek te kunnen meemaken!

Kaarten kosten 12 euro en zijn te koop via www.klassiekemuziek.nl/ebg-zeist.

Uitvoerenden:
Het Utrechtse VredeborchTrio is gespecialiseerd in muziek uit de Barokperiode (1650 - 1800). Het bestaat uit Pauline Schenkelaars (blokfluit), Dick Duijst (orgel) en Jaël Vuijk (barokviool).
KERSTCONCERT - za. 22 december - 19.00 uur
Op 22 december bent u van harte uitgenodigd voor een kerstconcert in onze kerkzaal. Onder de grote ster en de kerstboom zal het verhaal van de geboorte van Jezus in woord en muziek centraal staan. De verschillende muzikale groepen van onze gemeente, ondersteund door een aantal solisten en instrumentalisten, nemen u mee op deze reis naar het wonder van Bethlehem. Er zal vocale en instrumentale kerstmuziek klinken, afgewisseld met korte lezingen. Natuurlijk zult u ook volop gelegenheid hebben zelf in te stemmen met de mooie liederen van het kerstfeest. Tijdens dit kerstconcert zal eveneens weer veel muziek uit ons eigen muziekarchief klinken. O.a. werken van Christian Gregor en Johannes Herbst.

Met medewerking van:
Kerkkoor van de EBG Zeist o.l.v. Niels Fischer
Jeugdkoor van de EBG Zeist o.l.v. Niels Fischer
Blazerskoor van de EBG Zeist o.l.v. Hans van der Velden
Solisten
Instrumentalisten
JONGERENKOOR THE MORAVIANS - zo. 30 december - 16.00 uur
‘The Moravians’ zijn een projectkoor van de Evangelische Broedergemeente. Ongeveer dertig jongeren uit Nederland en Duitsland maken deel uit van het koor. Na twee intensieve weekenden repeteren trad het koor in 2017 een aantal keren op tijdens de ‘Evangelischer Kirchentag’ in Berlijn. Ook voor het 250e jubileum van de Broedergemeente Gnadau werd het koor gevraagd. Het concert in Zeist zal het eerste van een aantal concerten in Nederland zijn. 30 december valt nog midden in de kerstperiode. Die sfeer zult u ook nog kunnen proeven tijdens dit concert. Maar ook Oud en Nieuw, einde en nieuw begin, zullen deel uitmaken van dit inspirerende concert. Het repertoire omvat onder meer spirituals, gospels en popnummers.

Uitvoerenden:
The Moravians, jongerenkoor van de EBG Nederland en Duitsland o.l.v. Niels Fischer

Contact

* = Verplicht veld
Evangelische Broedergemeente Zeist
Zusterplein 20
3703 CB Zeist

Tel.: 030-6922213
Bankrek. NL96 ABNA 0403 8008 11